Başlangıç: 2021
Sempozyum Sıklığı: Yılda Bir
Düzenleyen: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi & Oku Okut Derneği

Sosyal Bilimlerin Bugünü Geleceği

Sosyal Bilim Disiplini / Araştırma Programı Olarak Felsefe Günümüze Ne Söyler? What does philosophy as a social science discipline/research program say today?

Main Article Content

Prof. Dr. Celal Türer
Ankara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi

Nasıl Atıf Yapılır?

Türer, Celal. “Sosyal Bilim Disiplini / Araştırma Programı Olarak Felsefe Günümüze Ne Söyler?”. 2. Türkiye Sosyal Bilimler Sempozyumu Bildiri Özetleri Kitabı. ed. Abdullah Demir. Ankara: Oku Okut Yayınları, 2022. https://doi.org/10.55709/okuokutyayinlari.28

Öz

Bilim kuramının kendisine doğa bilimlerini konu edindiği hatta kendi özel inceleme alanını doğa bilimlerine göre kurguladığı malumdur. Ancak 19. yüzyılda sosyal bilimlerin doğası ve yöntemi üzerine tartışmalar, 20. yüzyıldaki felsefi yönelişler bilimin taban sorununu yeniden tartışmaya açmıştır. Felsefe, doğa ve sosyal bilimlerde ortaya çıkmış olan değişim ve sarsıntılar nedeniyle sürece müdahil olmak zorunda kalmıştır. Çünkü bilimin dayandığı zemin ile derin araştırma süreçleri sonucunda elde ettiği kazanımlar, kendi temelini inşa edecek ya da meşrulaştırabilecek bir durumu ortaya çıkarmadı. Bilimin “şeylerin doğası hakkında gerçeklere ulaşmanın tek güvenilir yöntemi” olduğu iddiasını temellendirecek bir zemin bulunamadı.  Bu noktada yeni bir bilgi-kuramsal (yani felsefi) yönelime ihtiyaç duyulmuştur. Buna ek olarak, felsefenin bilimleri yeni bir tarzda ele alması, bilimin ön kabullerini daha önce hiç olmadığı kadar dikkatli biçimde incelemesi ve bunları çözümlemesi, felsefe ile bilim arasında yeni bir ortak zeminin teşekkül etmesini sağlamıştır. Bu zemine rağmen söz konusu boşluğun felsefe olmaksızın doldurulabileceğine yönelik yaklaşımlar da mevcut olmuştur. Söz gelimi 1930’lu yıllarda Viyana Çevresinin çalışmalarıyla ortaya çıkmış olan "neopozitivizm" veya "mantıkçı empirizm" klasik bilgi kuramına alternatif olma iddiasını dillendirmiş ve felsefe karşıtı bir tutum ortaya koymuştur. Ancak son tahlilde bu girişimler bilim alanında felsefeye olan ihtiyacı giderememiştir. Günümüzde felsefenin diğer bütün terminolojileri aşan bir ‘nihai terminoloji’ geliştirebileceği fikrinden vazgeçerek, insani araştırmanın tüm alanlarına eleştirel yaklaşımıyla eşlik eden ve bu alanların doğasına dair tahlillerde bulunan bir araştırma programı olduğunu; sorgulama ve kendi sistematiği içinde tutarlı cevaplar verebilme arayışı olduğunu fark etmek gerekir. Bu husus felsefenin kesin bilgileri değil muhtemelleri nasıl ve nereden temin edebileceğimiz bir alan olduğunu; onun deneyimlerimizi kendi gerçekliği içinde açımlayan, hayatın aktüel durumlarını rapor ederek deneyimlerimizi “inşa eden” bir faaliyeti temsil ettiği kabul edilebilir. Bu tebliğ, felsefenin bir insan araştırma programı olarak günümüzde ne söyleyebileceğini ortaya koymayı hedefler.

It is known that the theory of science deals with the natural sciences and even constructs its own special field of study according to the natural sciences. However, the debates on the nature and method of social sciences in the nineteenth century and the philosophical orientations in the twentieth century brought up the fundamental problem of science again. Philosophy has had to intervene in the process due to the changes and shocks that have emerged in the natural and social sciences. Because the ground on which science is based and the gains it has achieved as a result of deep research processes have not revealed a situation that can build or legitimize its own foundation. No ground was found to substantiate the claim that science is "the only reliable method of arriving at the truth about the nature of things." At this point, a new epistemological (i.e., philosophical) orientation was needed. In addition, philosophy's handling of the sciences in a new way, examining and analyzing the presuppositions of science more carefully than ever before, has created a new common ground between philosophy and science. Despite this background, there have been approaches to fill the mentioned void without philosophy. For example, "neopositivism" or "logical empiricism", which emerged with the work of the Vienna Circle in the 1930s, voiced its claim to be an alternative to classical epistemology and displayed an anti-philosophical attitude. However, in the final analysis, these attempts could not meet the need for philosophy in the field of science. Abandoning the idea that philosophy today can develop a 'final terminology' that transcends all other terminologies, it is a research program that accompanies all fields of human research with a critical approach and analyzes the nature of these fields; It is necessary to realize that there is a search for questioning and giving consistent answers within its own systematic. This point is that philosophy is a field from where and how we can obtain probabilities, not exact information, that unfolds our experiences in its own reality; It can be considered to represent an activity that “constructs” our experiences by reporting current situations of life. This paper aims to reveal what philosophy can say today as a human research program.

Anahtar Kelimeler:

Felsefe, Bilim, Sosyal Bilimler, Bilimsel Yöntem, Deneyim
Philosophy, Science, Social Sciences, Scientific Method, Experience

Bildiri Detayları

Sunum Videosu (Oku Okut TV)


Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.